مشاوره شغلی و سازمانی

مشاوره شغلی و سازمانی

واکاوی پدیده رهبری زهرآگین در وزارت مالی عراق: علل، ویژگی‌ها و پیامدها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 1- دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی- رفتارسازمانی و مدیریت منابع‌انسانی، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، ایران
2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان
3 3- دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
10.48308/jcoc.2026.244807.1605
چکیده
رهبری در سازمان‌های بخش عمومی، نقش مهمی در ارتقای حکمرانی، شفافیت، پاسخگویی و اثربخشی سازمانی ایفا می‌کند. با این حال، گسترش الگوهای رهبری زهرآگین می‌تواند عملکرد سازمانی، اعتماد عمومی، کیفیت تصمیم‌گیری و سلامت کارکنان را تضعیف کند. با وجود اهمیت موضوع، شواهد تجربی درباره عوامل شکل‌گیری، تداوم، پیامدها و راهبردهای کنترل رهبری زهرآگین در وزارت مالی عراق محدود است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتبارسنجی الگوی رهبری زهرآگین در این وزارتخانه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، آمیخته اکتشافی بود. در بخش کیفی، داده‌ها با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با نظریه داده‌بنیاد استراوس و کوربین تحلیل شد. نتایج تحلیل کیفی به شناسایی ۵۷ مفهوم، ۱۸ مقوله فرعی و ۶ مقوله اصلی شامل شرایط علّی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها انجامید. در بخش کمّی، الگوی پیشنهادی با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته و مدل‌سازی معادلات ساختاری اعتبارسنجی شد. نتایج، برازش مطلوب مدل و معناداری روابط میان ابعاد آن را تأیید کرد. یافته‌ها نشان داد ضعف‌های مدیریتی و فردی، همراه با سیاست‌زدگی، تضعیف سازوکارهای پاسخگویی و گسترش شبکه‌های غیررسمی قدرت، زمینه شکل‌گیری و تداوم رهبری زهرآگین را فراهم می‌کنند. همچنین، این پدیده پیامدهایی در سطوح فردی، گروهی، سازمانی و فراسازمانی به دنبال دارد. الگوی نهایی پژوهش، تقویت نظام‌های نظارتی، استقرار شایسته‌سالاری، ارتقای پاسخگویی و کنترل شبکه‌های غیررسمی قدرت را به‌عنوان راهبردهای کاهش رهبری زهرآگین معرفی کرد. یافته‌های پژوهش، چارچوبی کاربردی برای ارتقای حکمرانی و بهبود کیفیت رهبری در سازمان‌های بخش عمومی فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Exploring the Phenomenon of Toxic Leadership in Iraq's Ministry of Finance: Causes, Manifestations, and Consequences

نویسندگان English

Mohammad Hamdi 1
Hadi Teimouri 2
Ali shaemi Barzoki 3
1 PhD student of Business Administration, Department of Management, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Management, Unversity of Isfahan
3 Associate professor, Department of Management, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Iran.
چکیده English

Leadership in public sector organizations plays a vital role in promoting governance, transparency, accountability, and organizational effectiveness. However, toxic leadership can undermine organizational performance, employee well-being, public trust, and decision-making quality. This study aimed to develop and validate a model of toxic leadership in the Iraqi Ministry of Finance. An exploratory sequential mixed-methods design was adopted. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews and analyzed using Strauss and Corbin’s grounded theory. The analysis identified 57 concepts, 18 subcategories, and six main categories: causal conditions, the core phenomenon, contextual conditions, intervening conditions, strategies, and consequences. In the quantitative phase, the proposed model was validated using a researcher-developed questionnaire and structural equation modeling. Results confirmed satisfactory model fit and significant relationships among dimensions. The final model highlights monitoring systems, meritocracy, accountability, and control of informal power networks as key strategies for reducing toxic leadership within Iraqi public sector organizations.

کلیدواژه‌ها English

Leadership
Toxic leadership
Grounded theory
Iraqi Ministry of Finance

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 مرداد 1405