واکاوی نتایج مشاوره شغلی برساخت‌گرا برای دانش‌آموزان متقاضی تغییر رشته: یک مطالعه کیفی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روا‌‌ن‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.48308/jcoc.2026.243831.1576

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نتایج مشاوره شغلی برساخت‌گرا برای دانش‌آموزان متقاضی تغییر رشته انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی از نوع پدیدارشناسی تفسیری بود. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان متقاضی تغییر رشته در شهر قزوین در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌ها از مصاحبه برساخت‌گرایی مسیر شغلی استفاده شد که پس از مصاحبه با 12 نفر اشباع داده‌ها صورت گرفت. داده‌ها با روش براون و کلارک (2006) تحلیل شدند. در جریان واکاوی مضامینِ مصاحبه داستان شغلی 5 مضمون اصلی، 16 مضمون فرعی و 48 مفهوم اولیه کشف شد. مضامین اصلی و فرعی عبارتنداز: خودشناسی (کشف رغبت‌های نمایان شده و شفافیت خودپنداره)، خودبازنگری (روایت‌پذیری، خودزندگینامه نویسی و آگاهی از منابع روانی و اجتماعی)، تعمق بر آینده (چشم انداز و برنامه‌ریزی برای آینده، تعهد نسبت به آینده و خویشتن‌های محتمل)، بازسازی عاملیت (احساس توانمندی و کنترل، تمایل و گرایش به تغییر، خودکارآمدی نیابتی و انطباق‌پذیری) و تصمیم‌پذیری (محرکی برای اقدام، شناسایی شباهت چالش تصمیم گیری با چالش قهرمان، گرایش به اقدام و تطبیق راه حل خاطره سوم با مشکل مراجع). یافته‌ها نشانگر آن است که مشاوره برساخت‌گرا شامل داستان شغلی من، سنجش و بازخورد می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری دانش‌آموزان متقاضی تغییر رشته را تسهیل کند؛ زیرا این فرایند از طریق افزایش خودشناسی، بازنگری در روایت زندگی، تقویت عاملیت و جهت‌دهی به آینده، به آنان کمک می‌کند درک روشن‌تر و منسجم‌تری از خود و مسیر شغلی مطلوبشان به دست آورند و تصمیم‌گیری شغلی را از حالت ابهام و تعلل به سمت انتخابی آگاهانه و هدفمند سوق دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Examining the Outcomes of Career Construction Counseling for Students Seeking Field Change: A Qualitative Study

نویسندگان [English]

  • Javad Moshiri 1
  • Samaneh Salimi 2
  • Marzieh Dehghani 3
1 M.A. in Educational Counseling, Department of Counseling, Faculty of -Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Department of Counseling, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Methods, Educational Planning and Curriculum, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The present study aimed to explore the outcomes of career construction counseling for students seeking a change of academic field. The research approach was qualitative, employing interpretive phenomenology. The study population consisted of students seeking a field change in Qazvin city during the academic year 2024–2025, who were selected through criterion‑based purposive sampling. Data were collected using the career construction interview, which continued until data saturation was achieved with 12 participants. The data were analyzed using the method of Braun and Clarke (2006). During the thematic analysis of the "My Career Story" interview, 5 main themes, 16 sub‑themes, and 48 initial concepts were identified. The main and sub‑themes are as follows: self‑knowledge (discovering expressed interests and clarifying self-concept), Self-reflection (narratability, autobiographical writing, and awareness of psychological and social resources), Future-oriented reflection (vision and planning for the future, commitment to the future, and possible selves), reconstruction of agency (sense of empowerment and control, willingness and tendency to change, vicarious self‑efficacy, and adaptability), and decision‑making (trigger for action, identifying the similarity of the decision‑making challenge to the hero's challenge, tendency to action, and adapting the solution of the third memory to the client's problem).

Constructivist career counseling, including the My Career Story interview, assessment, and feedback, supports students seeking academic major changes. It enhances self-knowledge, reflection on life narratives, agency, and future orientation, helping students move from indecision to informed, purposeful career choices. This approach effectively aids school and career counselors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • career construction
  • students seeking field change
  • My Career Story
مشاوره شغلی و سازمانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار